Lezing: Designing deserts focust op de Noorderkempen

Op vrijdag 23 januari nodigen we de historici Seb Verlinden en Pieter-Jan Reynaert uit in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske voor een lezing over hun project Designing Deserts. Ze focussen daarbij vooral op de regio rond Hoogstraten.

Seb Verlinden: “De omgeving van Hoogstraten en Wortel is doorheen de eeuwen drastisch veranderd. Net als in de rest van de Kempen, werd het landschap hier lang gekenmerkt door open heidevelden en drassige venen. Vanaf midden achttiende eeuw werden echter juist de onvruchtbaar geachte Kempen het doelwit van ambitieuze ontginningspogingen. Via intensieve bodembewerking, bemesting en bebossing werd een totale transformatie van het Kempense landschap beoogd.”

“Hoogstraten en Wortel werden het toneel van echte pioniersontginning: de bossen van de hertog van Salm-Salm en de oprichting van Wortel- en Merksplas-Kolonie rekent men tot de eerste en meest ambitieuze van hun tijd. Hoewel deze eerste projecten vaak een financieel fiasco waren, tonen historische kaarten ons wel hoe doorheen de negentiende en twintigste eeuw het verdwijnen van het traditioneel heidelandschap een feit werd.”

Pieter-Jan Reynaaert: “De technologische vertaling van deze ontginningsdrift laat zich na enkele eeuwen nog steeds aflezen in het landschap. Ontginning ging, ongeacht of de bodem droog of nat was, systematisch gepaard met het aanleggen van drainage-infrastructuur. Zo werd de waterhuishouding van de Kempen herschapen: wat ooit vertraagde of bleef staan, moest voortaan stromen en verdwijnen. Het interdisciplinaire Designing Deserts-project onderzoekt de historische context én hedendaagse gevolgen van dit fenomeen. Het 18e-eeuwse ideaalbeeld, een landschap gestuurd door afbakening en afvoer, zindert namelijk tot op vandaag na.”

De voordracht begint om 20 uur, de deur gaat om 19.30 uur open. Inkom bedraagt 5 euro voor leden, 10 euro voor niet-leden. Inschrijven doe je via deze link.

Met Natuurpunt langs Trage Wegen

Op zondag 19 oktober, ter ere van de Dag van de Trage Weg, organiseert Natuurpunt Markvallei, samen met Trage Wegen vzw, een wandeling in Wortel Kolonie. Ook in de Kolonie bevinden zich trage wegen of oude voetwegen. Deze wegen werden vroeger veelvuldig gebruikt omdat de mensen zich vooral te voet verplaatsten en daarbij ook altijd de kortste en meest toegankelijke wegen gebruikten. De vroegere kerkwegeltjes zijn daar een goed voorbeeld van. De oude voetwegen zijn in het landschap dikwijls groene linten en vormen op die manier ook de voor de natuur noodzakelijke groene corridors die de versnipperde natuurgebieden met elkaar verbinden. Daarom besteedt Natuurpunt graag aandacht aan deze nationale actie. Oude voetwegen geraken steeds meer in de verdrukking terwijl ze zowel voor de natuur als voor recreatie heel belangrijk zijn.
De wandeling start om 9.30u aan Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske. We verwachten tegen het middaguur terug te zijn, nog genoeg tijd om te genieten van een “zondagse” soep. Deelnemen is gratis! Info: info@natuurpuntmarkvallei.be

Door de bomen het bos nog zien

Op zondag 12 oktober organiseert Natuurpunt Markvallei een bomenwandeling in natuurgebied Den Rooy. Dat is niet zo verwonderlijk, weet ook gids Rob Koeken te vertellen. “Den Rooy is een prachtig natuurgebied waar ook heel mooie, grote bomen staan. Bovendien is 12 oktober ook de laatste dag van de Week van het Bos.
Om deze week mooi af te sluiten, is een bomenwandeling in Den Rooy zeker op zijn plaats. Tijdens deze wandeling zal ik meer vertellen over bomen en gaan we op zoek naar de verschillende, soms exotische, bomensoorten die er destijds werden aangeplant.”
Rob verwacht iedereen om 9.30 uur op de parking van natuurgebied Den Rooy. De te wandelen afstand bedraagt ongeveer vier kilometer. Meewandelen is gratis, de uitleg ook.

Oude landbouwtechnieken niet afgeschreven!

Natuurpunt Markvallei nodigt Laura Danckaert uit voor een voordracht in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske.
Op 7 november zal Laura de spots richten op oude landbouwmethoden en samen met de aanwezigen ontdekken hoe deze ook vandaag nog hun nut bewijzen, zeker in het kader van de klimaatverandering. Laura studeerde in 2016 af als Master in de Geschiedenis aan de KU Leuven. In 2016-2017 volgde ze de masteropleiding Kunst, Cultuur en Erfgoed aan de Universiteit Maastricht, waar ze afstudeerde met een stage-thesis over familieprogramma’s in historische en erfgoedmusea. Sinds 2017 is Laura actief bij CAG als projectmedewerker, waarbij zij al diverse projecten realiseerde en publicaties verzorgde. Laura Danckaert is overigens een onderzoeker met Hoogstraatse roots.
Met het project “Water en Land” won het CAG de Ultima 2024 in de categorie Roerend en Immaterieel Erfgoed.
Laura Danckaert licht een tipje van de sluiter. “Hoe kunnen oude technieken en kennis een hedendaags antwoord of inspiratie bieden op huidige vragen rond biodiversiteit en waterbeheer? Dat onderzoeken Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) en Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) in het driejarige internationale pilootproject ‘Water & Land. Immaterieel erfgoed en duurzame ontwikkeling’ (2022-2025). Levende praktijken en vakmanschap zoals traditionele graslandbevloeiing (witteren), watermolenlandschappen, haagleiden, imkeren of composteren, kunnen milieu- en klimaatbeheer en beleid inspireren en informeren, of wetenschappelijk onderzoek voeden. Niet fast forward, maar past forward dus.”
Laura Danckaert, van CAG, licht het project toe, doorspekt met fragmenten van de gemaakte video’s.
De voordracht begint om 20 uur. Inkom gratis. De deur gaat om 19.30u open.

Ping Pong over een prachtige zeis

PING – Willem, de grote winnaar van het eerste zeisevenement 2023 dat georganiseerd werd door De Vettige Zeis en lid van het zeisteam Groningen, ziet op Marktplaats.nl een Oostenrijkse zeis met zeisblad te koop staan in de gemeente Baarle-Nassau. Met bijschrift “twee keer gebruikt“, dus zo goed als nieuw. Hij doet een bod van € 20 en geeft € 50 wanneer de verkoper alles wil verzenden per post.

PONG – Verkoper ziet het echter niet zitten om transport te regelen en de verkoop gaat niet door.

PING – Willem stuurt een mailtje met bovenstaande info naar Natuurpunt Markvallei op donderdag 26 december.

PONG – Katrien leest dit mailtje en stuurt het door naar Dimitri, Bart en Dominique, we schrijven vrijdag 27 december 09.50 uur.

PING – Dominique leest dit mailtje, gaat kijken naar Marktplaats.nl, maakt een account aan en doet een zelfde bod aan de verkoper. Zegt tegen de verkoper, indien de prijs OK is, omwille van een autopanne de zeis de eerste week niet te kunnen ophalen.

PONG – “Ben je vandaag thuis?”, antwoordt de verkoper.

PING – “Ja, ganse dag.”, schrijft Dominique terug.

PONG – “Dan ben ik er binnen een kwartier.”, laat de verkoper uit Baarle nog weten.

PING – Riiiiing, de bel gaat, Dominique noteert 11.30 uur. De verkoper staat met de zeis voor de deur. Verkoop wordt afgerond binnen de twee uur.

PONG – Dominique antwoordt Katrien en bedankt Willem per mail voor de tip.

PING – Dominique: “Toch één keer dat ik Kees (Strijbos) dit jaar te vlug af was!”

Links Willem, rechts Dominique (met zeis!)
Links Willem, rechts Dominique (met zeis!)

Werkgroep landschappelijk erfgoed op onderzoek

Op zondag 1 december, onder een stralende zon, verzamelden de leden van de werkgroep Landschappelijk Erfgoed op de werkparking aan Den Rooy.
Wat voorafging…
Gedurende het voorbije jaar gingen we regelmatig met de werkgroep op stap om de ErfgoedApp-wandeling van Den Rooy en het daarbij behorende verhaal van de familie Jacquemyns uit te werken. Tijdens deze verkenningen stuitten we echter op een aantal vreemde, niet direct verklaarbare structuren in het landschap. Het waren duidelijk met de hand gegraven grachten of slotenstelsels, maar waarvoor hadden ze gediend? Na wat hoofdbrekens en het nodige denk- en kaartwerk, besloot Drej de hulp in te roepen van enkele deskundigen. Dit leek ons geen slecht idee. Lees verder “Werkgroep landschappelijk erfgoed op onderzoek”

Dan is er nog altijd de … schup

Op stap met de vrijwilligers van de werkgroep landschappelijk erfgoed trok een regenput de aandacht van Erik Vervoort. We zagen hoe hij zich lang maakte en voorover helde om over de rand van de regenput te kijken. Alleen bleek hij zo ver voorover te hellen dat op een galante manier terug gaan rechtstaan, niet zou lukken.

Vrijwilligers van Natuurpunt zijn echter heel flexibel, creatief en behulpzaam. Een collega-vrijwilliger stak Erik onmiddellijk een schup toe zodat hij zich met de nodige elegantie uit de benarde situatie kon bevrijden.

Lentewandeling langs oude gebouwen in nieuwe natuur

Natuurpunt Markvallei organiseert op de derde zondag van de maand een gratis gegidste wandeling in Wortel Kolonie. Op 17maart is het weer zo ver. We komen langs de belangrijkste erfgoed-gebouwen van de voormalige landloperskolonie. Onderweg worden ook weetjes over de natuur meegegeven. De duur van de wandeling is 1,5 uur en de wandeling zal ongeveer 6-tal kilometer lang zijn.

Het is aan te raden het schoeisel aan te passen aan de weeromstandigheden.