Natuurpunt heeft in 2024 en 2025 natuurherstelwerken uitgevoerd in de Baelbrugsche Beemden gelegen in de Vallei van het Merkske. Dit gebied ligt grotendeels in Baarle-Hertog als een “bijna-enclave” ingeklemd door Nederland. Op de kaart heeft het gebied de vorm van een laars, vandaar de populaire naam “ De Laars”.
De werken waren onder meer gericht op vernatting van het gebied langs het Merkske. Stijn Leestmans zal je uitgebreid kunnen vertellen over de uitgevoerde werken en welke natuurdoelen nagestreefd worden. Het gebied is niet vrij toegankelijk dus maak gebruik van deze wandeling om kennis te maken met “De Laars”. En…… trek goed schoeisel aan, laarzen of hoog sluitende wandelschoenen, want de vernatting werkt echt!
Rewilding, natuurherstel door mens en natuur
In het Cultuurcafé Klapekster ontvangt Natuurpunt Markvallei op vrijdag 13 november Linde De Vroey. Ze komt in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske (De Klapekster) spreken over rewilding, een thema dat alsmaar meer aan belang wint.
Dagvlinders spotten
Natuurpunt Markvallei organiseert op 5 juli een dagvlinderwandeling.
Dag koolwitje, dag zandoogje, dag blauwtje, dag dagpauwoog … en nog zoveel meer! Op vrijdag 5 juli neemt gids Dominique Van Huffel je mee op een boeiende dagvlinderwandeling door de prachtige Vallei van het Merkske. Hoeveel soorten vlinders denk jij te kunnen tellen? Weet je het verschil tussen een klein en een groot koolwitje? En hoe seksen vlinders eigenlijk? Tijdens deze tocht krijg je antwoord op al je vragen en ontdek je de fascinerende wereld van de dagvlinders — van eerste tot tweede generatie, van rups tot fladderende schoonheid. Dominique Van Huffel telt al twee jaar vlinders op De Laars voor de Nederlandse Vlinderstichting en deelt graag zijn kennis en passie met jullie. Samen wandelen we over de Castelreesche heide, langs de Schootse Hoek en terug richting De Laars, door bloeiende bramen en geurige graslanden — de favoriete leefplek van menig vlinder. Breng je verrekijker en goede stapschoenen mee. Laat a.u.b. de hond thuis.
Bij minder goed vlinderweer gaan we op ontdekking in de Halsche beemden (Vallei van het Merkske) . Wij vertrekken op 5 juli om 14.00 uur. op de parking van Staatsbosbeheer (langs de Hoogstraatsebaan). De duur van de wandeling is 2,5 uur (afstand 5 km). Deelnemen is gratis.
Lezing: Designing deserts focust op de Noorderkempen
Op vrijdag 23 januari nodigen we de historici Seb Verlinden en Pieter-Jan Reynaert uit in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske voor een lezing over hun project Designing Deserts. Ze focussen daarbij vooral op de regio rond Hoogstraten.
Seb Verlinden: “De omgeving van Hoogstraten en Wortel is doorheen de eeuwen drastisch veranderd. Net als in de rest van de Kempen, werd het landschap hier lang gekenmerkt door open heidevelden en drassige venen. Vanaf midden achttiende eeuw werden echter juist de onvruchtbaar geachte Kempen het doelwit van ambitieuze ontginningspogingen. Via intensieve bodembewerking, bemesting en bebossing werd een totale transformatie van het Kempense landschap beoogd.”
“Hoogstraten en Wortel werden het toneel van echte pioniersontginning: de bossen van de hertog van Salm-Salm en de oprichting van Wortel- en Merksplas-Kolonie rekent men tot de eerste en meest ambitieuze van hun tijd. Hoewel deze eerste projecten vaak een financieel fiasco waren, tonen historische kaarten ons wel hoe doorheen de negentiende en twintigste eeuw het verdwijnen van het traditioneel heidelandschap een feit werd.”
Pieter-Jan Reynaaert: “De technologische vertaling van deze ontginningsdrift laat zich na enkele eeuwen nog steeds aflezen in het landschap. Ontginning ging, ongeacht of de bodem droog of nat was, systematisch gepaard met het aanleggen van drainage-infrastructuur. Zo werd de waterhuishouding van de Kempen herschapen: wat ooit vertraagde of bleef staan, moest voortaan stromen en verdwijnen. Het interdisciplinaire Designing Deserts-project onderzoekt de historische context én hedendaagse gevolgen van dit fenomeen. Het 18e-eeuwse ideaalbeeld, een landschap gestuurd door afbakening en afvoer, zindert namelijk tot op vandaag na.”
De voordracht begint om 20 uur, de deur gaat om 19.30 uur open. Inkom bedraagt 5 euro voor leden, 10 euro voor niet-leden. Inschrijven doe je via deze link.
Vierdaagse tocht van bron naar monding
Drinkable Rivers is een initiatief dat voortkomt uit het brein van Li An Phoa.
Al tijdens haar jeugd in een dichtbebouwde voorstad van Rotterdam verwondert Li An Phoa zich over de wildernis in de buurt, het mos tussen de stoeptegels en de reigers in de sloten. Als twintiger trekt ze voor het eerst de echte wildernis in. Tijdens een kanotocht door het Canadese Noordpoolgebied ontdekt ze dat ze uit de rivier kan drinken. Maar als ze drie jaar later terugkeert kan dat niet meer: de rivier is vergiftigd, het ecosysteem verstoord. Die ervaring laat haar niet meer los. Sindsdien vraagt Phoa aandacht voor drinkbare rivieren en spoort ze mensen aan tot actie. Ze schreef er ook een boek over.
In de schoot van waterbeheerders aan beide kanten van de Belgisch-Nederlandse grens ontstond het idee om een “walk” te organiseren. Op vier dagen tijd wandelden burgers en beleidsmensen van de bron van de Mark in Turnhout tot de monding van de rivier in Breda. Speciale aandacht was er voor de waterkwaliteit, waterberging en waterbeschikbaarheid. Het zijn issues waar we met de klimaatverandering alsmaar meer te maken krijgen.
Natuurpunt Markvallei verleende haar medewerking en wandelde ook mee. Onze vereniging heeft in het stroomgebied immers een aantal projecten lopen die nauw aansluiten bij de problematiek die de organisaties onder de aandacht willen brengen. Een woordje uitleg was zeker op haar plaats en ook de route kwam in onderling overleg tot stand.
Foto’s: Nick Stuy
Oude landbouwtechnieken niet afgeschreven!
Natuurpunt Markvallei nodigt Laura Danckaert uit voor een voordracht in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske.
Op 7 november zal Laura de spots richten op oude landbouwmethoden en samen met de aanwezigen ontdekken hoe deze ook vandaag nog hun nut bewijzen, zeker in het kader van de klimaatverandering. Laura studeerde in 2016 af als Master in de Geschiedenis aan de KU Leuven. In 2016-2017 volgde ze de masteropleiding Kunst, Cultuur en Erfgoed aan de Universiteit Maastricht, waar ze afstudeerde met een stage-thesis over familieprogramma’s in historische en erfgoedmusea. Sinds 2017 is Laura actief bij CAG als projectmedewerker, waarbij zij al diverse projecten realiseerde en publicaties verzorgde. Laura Danckaert is overigens een onderzoeker met Hoogstraatse roots.
Met het project “Water en Land” won het CAG de Ultima 2024 in de categorie Roerend en Immaterieel Erfgoed.
Laura Danckaert licht een tipje van de sluiter. “Hoe kunnen oude technieken en kennis een hedendaags antwoord of inspiratie bieden op huidige vragen rond biodiversiteit en waterbeheer? Dat onderzoeken Centrum Agrarische Geschiedenis (CAG) en Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) in het driejarige internationale pilootproject ‘Water & Land. Immaterieel erfgoed en duurzame ontwikkeling’ (2022-2025). Levende praktijken en vakmanschap zoals traditionele graslandbevloeiing (witteren), watermolenlandschappen, haagleiden, imkeren of composteren, kunnen milieu- en klimaatbeheer en beleid inspireren en informeren, of wetenschappelijk onderzoek voeden. Niet fast forward, maar past forward dus.”
Laura Danckaert, van CAG, licht het project toe, doorspekt met fragmenten van de gemaakte video’s.
De voordracht begint om 20 uur. Inkom gratis. De deur gaat om 19.30u open.
Contactdag Maasbekken
Op woensdag 26 maart organiseerde het Maasbekken een contactdag in de Vallei van het Merkske en de Mark, in Hoogstraten. Een 70-tal waterprofessionals namen deel om te luisteren en meer te weten te komen over de waterambities in het stroomgebied van de Mark en het Merkske langs de grens. Gidsen van Natuurpunt Markvallei namen de deelnemers onder andere mee in het boeiende ecologische verhaal van het natuurherstel en weerbaar water in de Laars (Baarlebrugse Beemden).
Natuurgidsen in spe in woelige wateren
De cursisten van de cursus “natuurgids” van Natuurpunt Markvallei maakten zaterdag 22 juni een uitstap naar de regio rond Herentals. De verkenning gebeurde met kajaks en het thema van de bootexcursie was, nogal voor de hand liggend, water en waterleven.
Verdeeld over drie kajaks voeren zij over de Kleine Nete, langs het Olens Broek en met zicht op de Kempense Heuvelrug. Dat leverde heel wat leuke waarnemingen en weetjes op, maar het werd vooral ook een verbindende activiteit met toch flink wat spanning en uitdaging. De hoge waterstand zorgde toch voor enkele precaire situaties. Maar de groep hield het hoofd koel en mag terugkijken op een geslaagde uitstap.

