In het Cultuurcafé Klapekster ontvangt Natuurpunt Markvallei op vrijdag 13 november Linde De Vroey. Ze komt in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske (De Klapekster) spreken over rewilding, een thema dat alsmaar meer aan belang wint.
Een koppel ganzen aan de oevers van het Markermeer, een grensrivier die weer vrijuit haar bochten kan maken, en wolven die de loop van rivieren veranderen. In deze lezing neemt filosoof Linde De Vroey je mee langs het bijzondere verhaal van verwilderen of rewilding, een baanbrekende kijk op natuurherstel waarin mens en natuur samenwerken aan een hoopvolle toekomst. Via inspirerende voorbeelden uit binnen- en buitenland kijken we naar het potentieel en de grenzen van rewilding, op zoek naar een visie waarin verwildering en natuurbeheer samen kunnen werken aan een meer biodiverse toekomst. Verwilderen biedt hedendaagse inspiratie om de grens tussen natuur en cultuur te verleggen, en de wildernis weer te integreren in het dagelijkse leven.
Linde De Vroey (1990) is schrijver, historica en filosoof. De voorbije jaren werkte ze aan een doctoraatsonderzoek naar de filosofie en ethiek van rewilding aan de Universiteit Antwerpen. In 2025 verscheen haar eerste boek Verwilderen. Over de grenzen van natuur en cultuur bij Ertsberg, waarin ze op zoek gaat naar een visie voor rewilding in de Lage Landen. Ze publiceerde meermaals in academische tijdschriften en populaire media, en produceerde verschillende wandelingen en podcasts met haar creatieve audiocollectief Wilderhistories.
We bieden deze avond gratis aan, de deuren openen om 19.30 uur. De voordracht start om 20 uur.
De werkgroep “Landschappelijk Erfgoed” nodigt, in een samenwerking met Avansa-Kempen, Paul Catteeuw uit voor een lezing over sagen en legenden. Op 25 september is hij te gast in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske voor een boeiende uiteenzetting over het merkwaardige fenomeen van onze volksverhalen.
Waarom duiken er in fabels bijna altijd dieren op? Wat maakt een volkssprookje anders dan een kunstsprookje? En hoe komt het dat zowel koningin Fabiola als viezen tist Louis Paul Boon met dezelfde verteltraditie verbonden zijn? Waarom is Eddy Merckx dan weer géén mythische held uit de oudheid, maar wél een legendarische coureur die tot haast bovenmenselijke prestaties kwam — ideaal materiaal voor een sage? En worden parabels echt alleen maar in de kerk verteld?
Het zijn vragen waarop Paul Catteeuw met veel schwung een antwoord biedt. Aan de hand van oude volksverhalen gidst hij je door het doolhof van mondelinge tradities en half vergeten vertellingen. Hij opent de deur naar de mysterieuze wereld van sagen en legenden, en kruidt dat met kleurrijke verhalen die nog altijd door de Kempen waaien.
Paul Catteeuw (1956) studeerde Germaanse filologie aan de Leuvense universiteit en stond mee aan de wieg van FARO, de Leuvense Vereniging voor Volkskunde, LECA en Histories. Tot 2014 was hij lector aan de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen, waar hij ook het Centrum voor Talen uitbouwde. Sinds 2012 is hij redactiesecretaris, en sinds 2021 eindredacteur van het tijdschrift Volkskunde.
Natuurpunt Markvallei verwelkomt Waterman in het Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske – De Klapekster (Wortel).
Waterman, het muzikale alter ego van Wouter Vanreusel uit Turnhout, schrijft en zingt Nederlandstalige liedjes die recht naar het hart gaan. Zijn muziek laveert tussen licht en donker: soms speels en luchtig, soms introspectief en doorleefd. De natuur loopt als een rode draad door zijn werk — van kleine observaties tot grote gevoelens die buiten pas echt vorm krijgen. Wouter is daarnaast ook actief bij de Turnhoutse band Komane, waar hij zijn liefde voor taal en melodie verder uitdiept.
Voor dit intieme concert wordt Waterman omringd door twee sterke muzikanten:
Filip Verdick op piano en elektrische gitaar
Tine Potters met tweede stem en warme bugelklanken die de songs nog meer kleur geven
Een sfeervolle avond vol eerlijke muziek, fijne teksten en pure klanken. Mis het niet!
Tickets kosten € 6 voor Natuurpuntleden en € 10 voor niet-leden.
Op vrijdag 30 oktober om 20 uur geeft Jef Leestmans in het Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske in Wortel-Kolonie een boeiende voordracht met de titel “Een veranderend vogelbestand in het steeds veranderend landschap van de Turnhoutse Kempen”. De toegang is gratis, dus iedereen met een hart voor natuur en vogels is van harte welkom!
Het landschap van de Turnhoutse Kempen heeft in de loop van duizenden jaren een ongelooflijke gedaanteverwisseling ondergaan. Na de laatste ijstijd lag hier een koude toendra, later een taiga vol sparren en berken. Zo’n 11.500 jaar geleden ontwikkelde zich een dicht bos met veengebieden en moerassige valleien. Vanaf ongeveer 4800 jaar geleden begon de mens kleine akkertjes aan te leggen, maar na een periode van ontvolking groeide het gebied opnieuw dicht met bos. In amper 250 jaar tijd evolueerde dat dan weer naar een open, boomloos heidelandschap dat meer dan zes eeuwen standhield, tot het veranderde in het landschap dat we vandaag kennen.
Die voortdurende transformaties lieten hun sporen na in de vogelwereld. Soorten die ooit algemeen waren, verdwenen plots; andere, die men hier nooit zag, begonnen opeens te broeden. Sommige vogels kwamen, verdwenen, keerden massaal terug en verdwenen opnieuw. Het is een verhaal vol verrassingen, waarin klimaat, mens en natuur voortdurend met elkaar in wisselwerking staan.
Tijdens deze avond weeft Jef Leestmans geschiedenis, ecologie en vogelkennis samen tot een meeslepend verhaal over de voortdurende veranderingen in onze streek. Verwacht een leerrijke én inspirerende lezing die je met andere ogen naar het landschap van de Kempen doet kijken!
Vrijdag 20 februari organiseert Natuurpunt Markvallei een boeiende voordracht over Extremadura, een unieke natuurregio in het zuidwesten van Spanje. Enkele actieve leden van onze vereniging trokken er vorig jaar zelf naartoe en kwamen terug met prachtige beelden en een schat aan verhalen. Deze avond wordt ongetwijfeld niet alleen een kennismaking met de streek, maar ook een uitnodiging om zelf op ontdekking te gaan.
Natuurgids Erik Vervoort neemt je mee op reis door dit ruige, dunbevolkte gebied. “Extremadura ligt afgelegen en was altijd een arme regio,” vertelt Erik. “De arme gronden dwongen de bewoners tot extensieve landbouw. Zo ontstond het typische dehesa-landschap, met uitgestrekte vlakten, rivierdalen en steppeachtige gebieden. Het resultaat is een uitzonderlijk rijke natuur, met een overvloed aan reptielen, insecten en vooral vogels – soorten die elders in Europa zeldzaam zijn.”
Erik brengt zijn verhaal aan de hand van indrukwekkende foto’s, eigen ervaringen en bijdragen van andere Natuurpunters die de reis meemaakten. Verwacht een meeslepend en inspirerend relaas dat je even doet wegdromen naar het zonnige Spanje.
De avond is gratis. De deuren van BC Vallei van het Merkske (Kolonie 41, Wortel) gaan open om 19.30 uur.
Om zeker te zijn van je plaats kan je inschrijven via deze pagina.
Op vrijdag 23 januari nodigen we de historici Seb Verlinden en Pieter-Jan Reynaert uit in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske voor een lezing over hun project Designing Deserts. Ze focussen daarbij vooral op de regio rond Hoogstraten.
Seb Verlinden: “De omgeving van Hoogstraten en Wortel is doorheen de eeuwen drastisch veranderd. Net als in de rest van de Kempen, werd het landschap hier lang gekenmerkt door open heidevelden en drassige venen. Vanaf midden achttiende eeuw werden echter juist de onvruchtbaar geachte Kempen het doelwit van ambitieuze ontginningspogingen. Via intensieve bodembewerking, bemesting en bebossing werd een totale transformatie van het Kempense landschap beoogd.”
“Hoogstraten en Wortel werden het toneel van echte pioniersontginning: de bossen van de hertog van Salm-Salm en de oprichting van Wortel- en Merksplas-Kolonie rekent men tot de eerste en meest ambitieuze van hun tijd. Hoewel deze eerste projecten vaak een financieel fiasco waren, tonen historische kaarten ons wel hoe doorheen de negentiende en twintigste eeuw het verdwijnen van het traditioneel heidelandschap een feit werd.”
Pieter-Jan Reynaaert: “De technologische vertaling van deze ontginningsdrift laat zich na enkele eeuwen nog steeds aflezen in het landschap. Ontginning ging, ongeacht of de bodem droog of nat was, systematisch gepaard met het aanleggen van drainage-infrastructuur. Zo werd de waterhuishouding van de Kempen herschapen: wat ooit vertraagde of bleef staan, moest voortaan stromen en verdwijnen. Het interdisciplinaire Designing Deserts-project onderzoekt de historische context én hedendaagse gevolgen van dit fenomeen. Het 18e-eeuwse ideaalbeeld, een landschap gestuurd door afbakening en afvoer, zindert namelijk tot op vandaag na.”
De voordracht begint om 20 uur, de deur gaat om 19.30 uur open. Inkom bedraagt 5 euro voor leden, 10 euro voor niet-leden. Inschrijven doe je via deze link.
Natuurpunt Markvallei verwelkomt op vrijdag 17 januari dr. Roy Remmen. Hij schreef mee aan het boek “Natuur op doktersvoorschrift” en zal in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske dit thema verder belichten. Roy Remmen is geen onbekende in het huis. Hij rondt momenteel de cursus natuurgids af die georganiseerd werd door de Natuurpuntafdeling. We houden allemaal van de natuur, van de meest bosrijke gebieden tot een mooi onderhouden tuin. Maar natuur is meer dan een decor voor een aangenaam leven. Recent onderzoek laat zien dat het bewust opzoeken van natuurelementen onze gezondheid werkelijk verbetert. Steeds meer dokters gaan natuur daarom voorschrijven aan hun patiënten. Niet alleen als preventie, maar ook als medicijn. Natuurbeleving is een volwaardig onderdeel van de behandeling van diabetes, hartaandoeningen, angsten en depressie. Dirk Avonts, Hans Keune en Roy Remmen schreven hun visie in het boek: “Natuur op doktersvoorschrift” Hierin tonen zij aan hoe je natuur echt kan inzetten als complementaire therapie. Het onderwerpt een aantal veel voorkomende aandoeningen aan een kritische blik en legt uit waarom stadsontwikkelaars de dokters van morgen zijn. Zo kan je straks ‘zonder voorschrift’ een dagelijkse dosis natuur tot je nemen. Dr. Roy Remmen vertelt hier deze avond meer over in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske. De deur gaat om 19.30 uur open. Om 20 uur start de lezing.
Klimaatopwarming laat ons niet koud. Van zodra het probleem ter sprake komt, worden we geconfronteerd met tal van emoties. Jan Mertens komt er op uitnodiging van Natuurpunt Markvallei op 18 oktober over praten in Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske (De Klapekster). Let op: de lezing start al om 19.30u. Jan Mertens, zoon van wijlen Staf Mertens, groeide op in Hoogstraten. Hij woont in Leuven, studeerde Germaanse Filologie en werkt als strategisch adviseur bij de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling. Hij is ondertussen bijna veertig jaar actief in de groene beweging. Hij is voorzitter van de denktank Oikos en lid van de redactie van het tijdschrift. Hij is verder onder meer columnist bij MO* en actief bij Waerbeke. Hij schreef het boek “Het doet ertoe. Over verdriet, hoop en verzet.” Jan Mertens: “Hoe gaan we om met de machteloosheid en het verdriet die we voelen wanneer we de omvang van de klimaatcrisis proberen te vatten? En hoe kunnen we hoop blijven voelen en energie vinden om elke dag opnieuw te handelen, zonder dat we zeker weten wat de uitkomst van onze inzet zal zijn? Over die vragen gaat Het doet ertoe. Heel veel mensen hebben op een of andere manier te maken met soms hevige klimaatemoties. Dat blijkt ook uit verschillende recente onderzoeken, onder meer bij jongeren. We zijn vaak bang van die gevoelens, bang dat ze ons zullen overweldigen. Dat kan ertoe leiden dat we bevriezen of cynisch worden. En dat terwijl die grote gevoelens in wezen positief zijn. Ze wijzen ons erop dat we deel van iets dat groter is dan we zelf zijn. Ze laten ons voelen dat we verdriet hebben voor iets dat er echt toe doet. Anders zou dat alles ons waarschijnlijk niet raken.” “Die verbondenheid kan een brug vormen naar actieve hoop, een concept dat door Joanna Macy is ontwikkeld. Maar om op dat punt uit te komen, is het wel aangewezen dat we als het ware stap voor stap leren om door die emoties heen te ademen. Ze niet uit de weg gaan, maar er ook niet in blijven hangen. Een deel van dat proces is het onder ogen zien van de urgentie van de ecologische crisis, en hoe die zich uit als een rechtvaardigheidscrisis. Verder is het ook nodig dat we klimaatemoties niet zomaar zien als een ‘individueel’ probleem van mentaal welzijn, dat we zouden kunnen oplossen door een blik coaches open te trekken. De toestand waar we in zitten, hangt samen met een welbepaalde maatschappelijke ordening, die onder meer sterk heeft ingezet op het geloof in een eindeloze groei van productie en consumptie. Er zijn geen ‘magische’ (technologische) oplossingen die er op eenvoudige wijze toe zouden kunnen leiden dat we niet moeten nadenken over een model van welvaart binnen planetaire grenzen.” “Actieve hoop is iets anders dan een soms verkrampt optimisme. Hoop is ook geen statuut, het is een praktijk, het ontstaat in de actie. Het idee van hoop wil zeggen dat je niet weet wat de uitkomst zal zijn van wat je doet, wel dat het zinvol is om het te doen. Elke dag opnieuw worden we uitgenodigd om te doen wat we kunnen doen. En elke dag kunnen we ook opnieuw beginnen. Dat besef maakt ons minder machteloos, en kan ons helpen om nooit cynisch te worden. Dat wil dan ook zeggen dat we het risico van de empathie durven lopen. We kunnen voelen hoe we ouders zijn, hoe we grootouders zijn en hoe we goede voorouders kunnen zijn. Het recente IPCC-rapport maakt het ook zonneklaar: het is absoluut zinvol om nog te vechten voor elke tiende graad extra die we kunnen vermijden. Onze nog niet geboren achterkleinkinderen vragen dat ook aan ons. Actieve hoop wordt zo verbonden met de ideeën van Hannah Arendt. Het gaat erom te handelen, elke dag opnieuw, op de manier die die dag kan, en die een verschil kan maken. Wat dat is, kan voor iedereen anders zijn. Maar het doet ertoe, het is nog niet te laat. Arendt zegt ons dat de grootste vrijheid erin bestaat om te handelen als burger. Laten we dus niet naar onszelf kijken alsof we enkel consumenten zijn, maar als burgers. En als we onszelf kunnen begrijpen als burgers van een mondiale en intergenerationale politieke gemeenschap kunnen we in wezen enkel maar uitkomen bij een soort fundamentele houding van verzet. In het essay wordt gepoogd om om te gaan met uitdagende maar belangrijke vragen. Het is hopelijk een uitnodiging om dit samen te doen. Het kan hopelijk een stap vormen voor een grondhouding waarin verdriet, hoop en verzet met elkaar worden verbonden. Een grondhouding die ons kan helpen om ook de volgende tientallen jaren te blijven handelen, zonder cynisme. Onze kleinkinderen vragen het aan ons. Want het doet ertoe.”
We gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat onze site zo soepel mogelijk draait. Als je doorgaat met het gebruiken van deze site, gaan we er vanuit dat je ermee instemt.
